Op elke fondspagina van Fondskompas staat onder Toezicht de status van de beheerder vermeld. Voor vrijwel alle fondsen zijn de mogelijkheden er twee: AIFMD-vergunningAIFMD-vergunningVolledige vergunning onder de Alternative Investment Fund Managers Directive. Verplicht voor beheerders met meer dan €100M AUM (of €500M zonder leverage). Strengste regime. of AIFMD-registratie onder het light-regime. Het verschil is groter dan het lijkt.
De wettelijke achtergrond
AIFMD staat voor Alternative Investment Fund Managers Directive, een Europese richtlijn die in 2013 alle beheerders van niet-beursgenoteerde fondsen onder toezicht plaatste. In Nederland is de richtlijn geïmplementeerd in de Wet op het financieel toezichtWftWet op het financieel toezicht. Het Nederlandse wettelijke kader voor financieel toezicht, waaronder regels voor prospectussen en de €100k-vrijstelling. (Wft). Voor het toezicht maakt de wet onderscheid tussen twee categorieën beheerders, gebaseerd op de omvang van het beheerde vermogen.
Het volledige regime — AIFMD-vergunning.
De drempel hangt aan de beheerder en telt op over al zijn fondsen samen, niet per fonds. Boven € 100 miljoen beheerd vermogen — inclusief het vermogen dat met leverageBankfinancieringMate waarin het fonds gebruik maakt van vreemd vermogen naast inleg van beleggers. Vergroot zowel rendement als risico. is verworven — is de vergunning verplicht. Die grens ligt op € 500 miljoen wanneer de beheerder uitsluitend fondsen beheert die géén leverage gebruiken én waaruit een deelnemer de eerste vijf jaar na zijn inleg niet kan uittreden. Vier fondsen van € 40 miljoen maken een beheerder dus vergunningplichtig, ook al blijft elk fonds afzonderlijk ruim onder de grens.
Het light-regime — AIFMD-registratie. Beschikbaar voor beheerders onder die drempels. Zij hoeven slechts geregistreerd te zijn bij de AFMAFMAutoriteit Financiële Markten. Houdt toezicht op gedragsregels en informatievoorziening in de Nederlandse financiële sector. Zie de Wft voor de wettelijke grondslag.; ze hebben geen volledige Wft-vergunning.
Wat het verschil betekent in praktijk
Een AIFMD-vergunning brengt doorlopend toezicht met zich mee; een AIFMD-light registratie alleen een melding. Naast elkaar:
| Eis | AIFMD-vergunning | AIFMD-light |
|---|---|---|
| Kapitaal | Minimum kernkapitaal + bijkomend kapitaal naar beheerd vermogen | Geen kapitaaleisen |
| Governance | Geschiktheidstoetsing bestuurders, bezoldigingsbeleid, risicokader, compliance-functie | Geen aparte vereisten |
| BewaarderBewaarderOnafhankelijke partij die de activa van het fonds bewaart en transacties op kasstroomniveau controleert. Onder AIFMD-vergunning verplicht; onder light-regime niet altijd. Niet hetzelfde als de fondsadministrateur. | Verplicht — onafhankelijke depotbank houdt activa en controleert transacties | Niet verplicht |
| Rapportage AFM | Periodiek over portefeuille, leverage, liquiditeit, blootstellingen | Op hoofdlijnen |
| Externe audit | Verplichte controle door accountant | Niet verplicht |
Voor de belegger betekent het verschil: bij een AIFMD-vergunde beheerder is er een derde partij (de bewaarder) die uw inleg bewaakt en transacties controleert. Bij een light-beheerder rust dat geheel op de organisatie zelf.
Wat het niet betekent
Drie misverstanden die regelmatig terugkeren:
“Een AIFMD-vergunning is een kwaliteitsstempel op het fonds.” Nee. AIFMD-toezicht ziet op de beheerder als organisatie — niet op de individuele fondsaanbieding. Een goedgekeurde beheerder mag fondsen aanbieden onder de vrijstelling die zelf niet door de AFM zijn beoordeeld.
“AIFMD-light is een second-class aanbieder.” Niet noodzakelijk. Veel hoogwaardige Nederlandse boutique-aanbieders zitten bewust onder de drempel om operationeel wendbaar te blijven. AIFMD-light is een omvang-vraag, geen kwaliteitsvraag.
“De AFM controleert mijn inleg.” Dat doet zij niet. De bewaarder doet dat bij vergunninghouders. Bij light-beheerders is er geen wettelijk verplichte bewaarder. Dat betekent niet dat er niemand tussen zit: de meeste fondsen houden hun bezit via een aparte stichting die juridisch eigenaar is, en die scheiding is precies wat u wilt controleren — zie vermogensscheiding.
Hoe AIFMD-status op de fondspagina staat
Onder Beheerder staat één van twee labels:
- AIFMD-vergunning — met AFM-registratienummer, doorklikbaar naar het AFM-register.
- AIFMD-light registratie — met AFM-registratienummer.
Beide zijn bonafide. Voor uw eigen risico-afweging is het echter relevant te weten welke u kiest: een AIFMD-vergunning brengt extra structurele waarborgen die bij faillissement of operationele problemen het verschil kunnen maken.
Relevante vragen voor de aanbieder
Wanneer een fonds dat u overweegt onder AIFMD-light valt:
- Wie houdt de activa van het fonds, en hoe is vermogensscheiding van de beheerder zelf gewaarborgd?
- Wie controleert de transacties — heeft het fonds vrijwillig een onafhankelijke administratie?
- Hoe gaat de aanbieder om met geschillen of operationele storingen — is er een formeel klachten- en correctiebeleid?
Een aanbieder die deze vragen serieus beantwoordt, doet zijn werk. Een aanbieder die ze ontwijkt, geeft u relevante informatie over zijn werkwijze.
