Bij een private-equity- of venture-capital-fonds duiken al snel drie rendement-getallen op die niet hetzelfde betekenen, maar die de meeste beleggers door elkaar gebruiken. De aanbieder zegt “15% netto IRRIRRInternal rate of return: de discontovoet waarbij de netto contante waarde van alle kasstromen — uw stortingen én de uitkeringen — precies nul is. In private equity de standaardmaat, omdat het kapitaal in tranches wordt opgevraagd en een gemiddeld jaarrendement dat niet kan verwerken. De IRR weegt timing mee: een uitkering in jaar drie telt zwaarder dan hetzelfde bedrag in jaar acht.”. Rekent u dezelfde kasstromen om naar een jaarlijkse groei over uw hele toezeggingCommitmentHet totale bedrag dat een belegger toezegt te storten in het fonds. Wordt niet in één keer betaald — de beheerder roept het in tranches op (capital calls) naarmate er deelnemingen worden gekocht. Het commitment is de basis voor de fee-berekening en de winstverdeling., dan staat er 12,6% per jaar. En zet u ze in Excel met de exacte data, dan krijgt u 16,1% XIRRXIRRIRR op exact-date cashflows. Bij PE-fondsen de standaard voor net rendement uit LP-perspectief — meet het geld-gewogen rendement op werkelijk uitstaand kapitaal. Doorgaans hoger dan CAGR-op-commitment omdat capital calls het kapitaal pas later doen werken.. Welk getal is dan goed?
Antwoord: alle drie. Ze meten verschillende dingen. Het verschil tussen 12,6% en 16,1% kost u potentieel een fout bij vergelijking met andere beleggingen — en bij de gespreksvoering met een fondsadviseur. Hieronder hoe de drie maatstaven werken, waar ze verschillen, en wanneer u welk getal nodig heeft.
CAGR — de eenvoudigste, voor liquide beleggingen
CAGRCAGRCompound Annual Growth Rate: constant jaarlijks rendement dat een begin- naar eindwaarde verklaart. Gaat ervan uit dat inleg vanaf dag 1 vaststaat en aan het eind volledig vrijkomt. Conservatieve maatstaf voor PE — onderschat de prestatie op werkelijk-uitstaand kapitaal. staat voor Compound Annual Growth Rate. Het is het constante jaarlijkse rendement dat een belegging zou moeten halen om van begin- naar eindwaarde te komen.
Formule:
CAGR = (Eindwaarde / Beginwaarde)^(1/jaren) − 1
Voorbeeld. U zet op 1 januari 2017 € 100.000 op een depositorekening. Op 31 december 2026 staat daar € 200.000. LooptijdLooptijdGeplande duur van het fonds, van eerste storting tot finale verkoop. Het genoemde aantal jaren is een streefgetal, geen garantie: veel fondsen kennen verlengingsopties die de looptijd verlengen, en een fonds kan ook eerder eindigen als de portefeuille eerder wordt verkocht. Wij tonen daarom de beoogde looptijd en, waar het memorandum die noemt, het maximum inclusief verlenging. Bij open-end is de looptijd onbepaald. Tussentijds uittreden is doorgaans niet mogelijk of alleen via een secundaire markt. 10 jaar.
CAGR = (200.000 / 100.000)^(1/10) − 1 = 1,0718 − 1 = 7,18% per jaar
CAGR gaat ervan uit dat uw beginbedrag in één keer geïnvesteerd wordt, het hele leven van de belegging blijft staan, en aan het eind volledig vrijkomt. Voor een spaarrekening, een ETF die u koopt en houdt, of een woning die u verhuurt en aan het eind verkoopt: prima maatstaf. Voor een PE-fonds met capital calls in drie tranches, distributies in jaar 7, 8 en 9: mis.
IRR — wat het inhoudt, en waarom PE-fondsen het gebruiken
IRR (Internal Rate of Return) is het rendement dat ervoor zorgt dat de contante waarde van alle kasstromen — inleg én uitkeringUitkeringPeriodieke of einde-looptijd betaling van rendement aan beleggers. Frequentie verschilt per fonds: van maandelijks (private debt) tot uitsluitend aan het eind (klassieke PE). Vaak bedoeld als netto cashflow op uw rekening, soms herbelegbaar. — precies nul wordt.
Anders gezegd: het is de jaarlijkse “rente” die gelijkstaat aan wat u in totaal terugkrijgt, gecorrigeerd voor wanneer uw geld werkt en wanneer het stilstaat. Een euro die u in jaar 1 stort en die pas in jaar 10 terugkomt, heeft 10 jaar de tijd om rendement te maken. Een euro die u pas in jaar 3 stort en in jaar 10 terugkomt, heeft slechts 7 jaar. IRR weegt die tijd mee.
Formule: geen handzame formule — IRR is de oplossing r van de vergelijking
Σ (Cashflow_jaar_t / (1+r)^t) = 0
Voor alle jaren t = 0 tot N. Excel berekent dat met de `=IRR()`-functie als alle perioden gelijk zijn (jaarlijks), of met `=XIRR()` als de exacte data verschillen (zie hieronder).
Waarom PE-fondsen IRR gebruiken:
- De belegger stort niet alles op dag 1 — capital calls komen gefaseerd binnen.
- De aanbieder distribueert niet alles op de laatste dag — exitsExitDe verkoop van een portefeuillebedrijf of pand, en daarmee het moment waarop papieren waarde echte kasstroom wordt. Bij private equity meestal een verkoop aan een andere partij of een beursgang; het is de gebeurtenis die de distributies op gang brengt en waar de carried interest op wordt afgerekend. komen gefaseerd terug.
- CAGR-op-commitment zou de manager-prestatie misleidend laag tonen (de manager kan immers geen rendement maken op geld dat hij nog niet heeft).
Een fonds dat consequent 15% op deployed kapitaal haalt, krijgt een IRR van 15% — onafhankelijk van de capital-call-timing. Dat is de eerlijke maatstaf van de manager-prestatie.
XIRR — IRR met exact-date precision
XIRR is de werkpaard-versie van IRR. In `=IRR()` worden de cashflows aan een vaste jaarlijkse cyclus vastgelegd; in `=XIRR()` geeft u voor elke kasstroom een exacte datum mee. Voor een PE-fonds waarin sommige tranches in januari worden gecalld en andere in oktober, of een distributie in juni komt, is XIRR nauwkeuriger.
Excel-voorbeeld:
``` A1: -100000 B1: 1-jan-2017 (eerste trancheEerste trancheHet deel van uw commitment dat u bij ondertekening direct stort. De rest wordt later opgevraagd naarmate de beheerder deals sluit. Bij fondsen die onder de €100k-vrijstelling worden aangeboden is de eerste tranche doorgaans precies die € 100.000, ook als u meer toezegt.) A2: -50000 B2: 1-mei-2018 (tweede trancheTrancheEen deel van een groter geheel dat afzonderlijk wordt opgevraagd, uitgegeven of terugbetaald. Bij een toezegging: de portie die de beheerder in één capital call ophaalt. Bij een lening: een laag met eigen rang en rente, zoals senior naast mezzanine.) A3: -50000 B3: 1-feb-2019 (derde tranche) A4: +90000 B4: 1-jul-2024 (eerste distributie) A5: +180000 B5: 1-jul-2025 (tweede distributie) A6: +120000 B6: 1-dec-2026 (laatste exit)
=XIRR(A1:A6, B1:B6) ```
Resultaat: 8,9% — dat is het werkelijke jaarlijkse rendement, rekening houdend met dag-precieze timing.
Onze calculator gebruikt jaar-resolutie (geen exact-date), omdat we projectie maken, niet historische rapportage. Voor projectie-doeleinden is jaarlijkse XIRR voldoende — het verschil met exact-date-XIRR is doorgaans onder de 50 basispuntenBasispunten100 basispunten = 1 procentpunt. Gebruikt voor kleine renteverschillen. Een fee-drag van 200 bps per jaar verlaagt het jaarlijks rendement met 2 procentpunt..
Het verschil concreet — één fonds, drie getallen
Stel: u zegt € 250.000 toe aan een MKB-buyout fonds dat een bruto-IRR van 15% op belegd kapitaal communiceert. Capital calls: € 100k bij ondertekening, € 50k per jaar in jaar 1, 2 en 3. Looptijd 10 jaar; distributies (€ 236k / € 271k / € 312k) in jaar 8, 9 en 10. Uit diezelfde kasstromen volgen deze drie getallen:
| Maatstaf | Waarde | Wat het meet |
|---|---|---|
| CAGR op commitment | 12,6% per jaar | Eindwaarde € 819k vs commitment € 250k, gemiddeld over 10 jaar |
| Net IRRNet IRRIRR op fund-level cashflows ná aftrek van management fee, carried interest en kosten. Dit is wat de LP daadwerkelijk overhoudt; de meest gebruikte maatstaf in fondsdocumenten. Tegenhanger: Gross IRR (op deal-niveau, vóór fund-fees). (XIRR) | 16,1% per jaar | Geld-gewogen op werkelijke cashflows (calls negatief, distributies positief) |
| Manager-IRR target | 15% per jaar | Wat de manager belooft op deployed kapitaal — wat hij belegt, rendeert 15% |
Hoezo is XIRR hoger dan CAGR-op-commitment? Omdat in de CAGR-berekening uw € 250k in ‘t denkbeeldige ‘jaar 0’ staat — terwijl in werkelijkheid u alleen € 100k in jaar 0 betaalde; de rest komt later. Uw werkelijk uitstaand kapitaal × tijd is veel lager dan € 250k × 10 jaar. Op het kortere uitstaand-kapitaal × tijd genereert de manager dezelfde absolute winst, dus de rate-per-jaar wordt hoger.
CAGR-op-commitment is dus de conservatieve maat vanuit het LPLimited partnerDe belegger in een fonds. Levert kapitaal, deelt in de winst en is aansprakelijk tot ten hoogste zijn toezegging, maar heeft geen zeggenschap over de beleggingen — bemoeienis met het beleid kan die beperkte aansprakelijkheid juist doorbreken.-perspectief (toezeggings perspective). XIRR is de eerlijke maat vanuit het manager-perspectief (deployed capital perspective). Beide kloppen; beide zijn waar; ze geven antwoord op een andere vraag.
Welk getal voor welke vraag
| U wilt weten | Gebruik |
|---|---|
| ”Hoe hard moet mijn kapitaal werken om vergelijkbaar te zijn met een ETF?” | CAGR op commitment |
| ”Wat is het werkelijke rendement op de euro’s die ik daadwerkelijk stortte?” | XIRR (Net IRR) |
| “Was de manager goed? Wat ging er met de bedrijven gebeuren?” | Gross IRR (manager-IRR) |
| “Welk vergelijkingsgetal staat in de meeste IM’s?” | Net IRR — bij voorkeur op netto-fund-cashflows |
| ”Wat zegt de Belastingdienst?” | Geen van bovenstaande — die kijkt naar waarde-1-januari × tarief |
Wat een aanbieder communiceert versus wat u krijgt
In de Nederlandse PE/VC-praktijk gebruiken aanbieders bijna altijd netto IRR als headline-cijfer. Soms gross IRR ook erbij. Bij vermogensbeheerders en open-endOpen-endFonds neemt doorlopend nieuw kapitaal aan en kent geen vaste einddatum. Uittreden meestal mogelijk op vaste momenten, vaak met opzegtermijn. vastgoedfondsen ziet u vaker CAGR omdat de cashflows simpel zijn. Bij ETF’s en aandelen praat men in CAGR/total return. Bij hypotheekfondsen in jaarcoupon.
Wat dat in de praktijk betekent: bij vergelijking tussen PE 15% IRR en een Wereldwijde-aandelen-ETF 10% CAGR moet u beseffen dat u twee verschillende dingen vergelijkt. De ETF compoundt op uw volledige inleg vanaf dag 1; de PE-IRR compoundt op gefaseerd opgeroepen kapitaal. Voor een eerlijke vergelijking moet u de PE-CAGR-op-commitment vergelijken met de ETF-CAGR. Dat valt in ons voorbeeld dan 12,6% vs 10% uit — een veel kleinere voorsprong dan “15% vs 10%” suggereerde.
Wat het rekenblok op de fondspagina toont
Het rekenblok rekent uw eigen scenario door en toont vijf uitkomsten naast elkaar: wat u betaalt, welk deel daarvan uit eigen zak komt, wat u terugkrijgt, het resultaat met het rendement per jaar op uw eigen geld, en het jaar waarin de kosten eruit zijn met de multipleMultipleTotale uitkering gedeeld door totale inleg. Een multiple van 1,8x betekent dat de belegger 1,8 keer de inleg terugkrijgt. Voor één enkele deal heet dit MOIC; voor het hele fonds TVPI. erbij.
DPIDPIDistributions to Paid-In: cumulatief uitgekeerd door het fonds gedeeld door cumulatief gestort. DPI = 1,0× betekent: u heeft uw inleg terug. > 1,5× wordt industrie-breed als sterk gezien. Cash op de bank, niet papier-waarde., TVPITVPITotal Value to Paid-In: (cumulatief uitgekeerd + huidige NAV van uw belang) / cumulatief gestort. TVPI = DPI + RVPI. Aan einde van een fonds is RVPI 0 en TVPI = DPI. en CAGR staan er niet bij, en dat is een keuze. Die drie horen bij de rapportage van een lopend fonds; het rekenblok maakt een projectie voor úw inleg. De multiples krijgt u van de aanbieder, uit de kwartaal- of halfjaarrapportage — zie DPI, TVPI en MOIC uitgelegd.
Drie cijfers van dezelfde belegging. Geen van de drie is “fout”. Welke u op tafel legt bij een aanbieder of accountant hangt af van het gesprek dat u voert.
Disclaimer
CAGR en CAGR-op-commitment zijn rekenkundig precies. IRR/XIRR zijn benadering — er kunnen meerdere wiskundige oplossingen zijn voor onregelmatige cashflows (positief/negatief/positief). Voor de standaard cashflow-vorm van een PE-fonds (calls eerst, distributies later) is XIRR altijd uniek. Bij meer complexe scenario’s (recyclisering, secundaire transacties) kan IRR-uitkomst afhangen van rekentechniek. Voor onze calculator-projecties is de IRR steeds eenduidig.
Voor het bredere PE-vocabulaire zie ook DPI, TVPI en MOIC uitgelegd en Wat is private equity.
—
Indicatief, geen beleggingsadvies.
